Vademecum hałasu

Hałas w środowisku

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji i urządzeń

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji i urządzeń, określa Załącznik do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2013 r. (Dz. U. 2014, poz. 112).

Rodzaj terenuDopuszczalny poziom hałasu w dB (pozostałe obiekty1) i działalność będąca źródłem hałasu)
LAeqD
Przedział czasu odniesienia równy 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym
LAeqN
Przedział czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy
a) Strefa ochronna "A" uzdrowiska
b) Tereny szpitali poza miastem
4540
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej
b) Tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży2)
c) Tereny domów opieki społecznej
d) Tereny szpitali w miastach
5040
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego
b) Tereny zabudowy zagrodowej
c) Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe2)
d) Tereny mieszkaniowo-usługowe
5545
Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców3) 5545

1) “Pozostałe obiekty” oznacza wszyskie obiekty poza drogami, liniami kolejowymi oraz lotniskami.

2) W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy.

3) Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Metody pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji i urządzeń

Metodyka referencyjna wykonywania pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji i urządzeń (z wyjątkiem hałasu impulsowego) określona jest w Załączniku nr 7 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. (Dz. U. 2014, poz. 1542).

I. PROCEDURY POMIAROWE
Pomiary hałasu wykonuje się:
1) dokonując rejestracji hałasu w sposób ciągły w czasie odniesienia lub
2) dokonując rejestracji elementarnych próbek hałasu w czasie odniesienia (metoda próbkowania).

Czas odniesienia oznacza okres, do którego odnoszą się wartości poziomów hałasu. Czas odniesienia dla danego wskaźnika hałasu jest określony w przepisach dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, wydanych na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy.

Należy zastosować przy tym następujące nastawy miernika:
1) charakterystyka częstotliwościowa A;
2) stała czasowa F (fast).

O wyborze jednej z dwóch powyższych metod realizacji pomiarów decyduje specyfika funkcjonowania źródła hałasu oraz kształtowanie się tła akustycznego w środowisku.

 

1. Rejestracja hałasu w sposób ciągły w czasie odniesienia
Podczas rejestracji hałasu w sposób ciągły w czasie odniesienia przyrząd pomiarowy jest włączony bez przerwy w całym czasie odniesienia. Dopuszcza się przerwy w rejestracji, wprowadzane przez wykonującego pomiary ze  względu na eliminację przypadkowych zakłóceń. Po zakończeniu pomiaru z przyrządu pomiarowego jest odczytywana wartość równoważnego poziomu dźwięku w środowisku.

Wynik ten powinien zostać skorygowany o wpływ tła akustycznego. Pomiary poziomu tła akustycznego w środowisku wykonuje się w miarę możliwości zarówno przed pomiarem wykonywanym w sposób ciągły w czasie odniesienia, jak i bezpośrednio po tym pomiarze. Do dalszej oceny akustycznych oddziaływań na środowisko rozważanych źródeł hałasu przyjmuje się wyższą wartość poziomu tła akustycznego. Jeżeli nie jest możliwe wykonanie pomiarów tła akustycznego przed pomiarem hałasu w sposób ciągły i po nim, wykonuje się przynajmniej jeden pomiar tła akustycznego, a wynik tego pomiaru stosuje się w dalszych obliczeniach.

 

2. Rejestracja elementarnych próbek hałasu w czasie odniesienia (metoda próbkowania)
Pomiary wykonuje się metodą próbkowania wówczas, gdy w czasie odniesienia rozważane źródło hałasu emituje do środowiska, w możliwych do zidentyfikowania przedziałach czasu, zróżnicowany dźwięk o ustalonym dla tego przedziału czasu poziomie. W celu wyznaczenia równoważnego poziomu dźwięku w czasie odniesienia, dla każdego przedziału czasu wykonuje się odrębnie pomiary.

Czas pomiaru to niezbędny dla wyznaczenia poziomu dźwięku emitowanego podczas wyodrębnionego
w czasie odniesienia przedziału czasu o ustalonym poziomie dźwięku, określa się według następujących reguł:
a) to = 60 s przy pomiarach hałasu stałego w czasie, to znaczy wtedy, gdy zmiany poziomu dźwięku nie przekraczają 5 dB,
b) to = 10 s, jeżeli pomiary hałasu stałego w czasie są utrudnione przez okresowe zjawiska powodujące powstawanie hałasu o poziomie wyższym niż spodziewany, w szczególności: przejazdy samochodów, przeloty samolotów, a w przerwach pomiędzy tymi zjawiskami nie jest możliwe wykonanie pomiarów sześćdziesięciosekundowych,
c) to równe długości okresu trwania zjawiska lub jego wielokrotności – w przypadku okresowego działania źródła,
d) to ≥ 5 min. dla hałasu o zmiennym poziomie dźwięku w czasie.

Liczbę elementarnych próbek hałasu ustala się na bieżąco w punkcie pomiarowym, zależnie od rozrzutu wyników.

Średni poziom dźwięku określa się w poszczególnych przedziałach czasu.

Należy również dokonać pomiaru poziomu tła akustycznego w sposób gwarantujący wyeliminowanie źródła hałasu będącego przedmiotem oceny, a mianowicie:
a) w tych samych punktach pomiarowych, w których przeprowadza się pomiar hałasu emitowanego przez badane źródło, lecz po wyłączeniu źródła (-eł) hałasu będącego (-ych) przedmiotem oceny lub w przerwach pracy badanych źródeł,
b) w sytuacji kiedy nie jest możliwe wyłączenie źródła (-eł) hałasu dopuszcza się przeprowadzenie pomiaru poziomu tła akustycznego w innym miejscu, lecz porównywalnym do tego, w którym był usytuowany punkt pomiarowy hałasu emitowanego przez badane źródło, przykładowo w cieniu akustycznym najbliższego obiektu budowlanego lub przegrody terenowej.

Pomiary poziomu tła akustycznego przeprowadza się w tym samym dniu, o tej samej porze doby i w podobnych warunkach meteorologicznych, w jakich wykonuje się pomiary poziomu emisji hałasu ze źródła.

Poziom emisji hałasu w przedziale czasu otrzymuje się przez odjęcie od wartości średniego poziomu dźwięku, wartości średniego poziomu tła akustycznego.

Poziom hałasu w danym punkcie pomiarowym oblicza się na podstawie wyznaczonych średnich poziomów dźwięku.

Dopuszczalne poziomy hałasu pochodzącego od dróg, linii kolejowych i tramwajowych

Dopuszczalne poziomy hałasu komunikacyjnego w środowisku, w zależności od rodzaju terenu, określa Załącznik do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2013 r. (Dz. U. 2014, poz. 112).

Rodzaj terenuDopuszczalny poziom hałasu w dB (drogi lub linie kolejowe)1)
LAeqD
Przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom
LAeqN
Przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom
a) Strefa ochronna "A" uzdrowiska
b) Tereny szpitali poza miastem
5045
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej
b) Tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży2)
c) Tereny domów opieki społecznej
d) Tereny szpitali w miastach
6156
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego
b) Tereny zabudowy zagrodowej
c) Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe2)
d) Tereny mieszkaniowo-usługowe
6556
Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców3) 6860

1) Wartości określone dla dróg i linii kolejowych stosuje się także dla torowisk tramwajowych poza pasem drogowym i kolei linowych.

2) W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy.

3) Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Dopuszczalne poziomy hałasu pochodzącego od lotnisk

Dopuszczalne poziomy hałasu pochodzącego od lotnisk, w zależności od rodzaju terenu, określa Załącznik do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2013 r. (Dz. U. 2014, poz. 112).

Rodzaj terenuDopuszczalny poziom hałasu w dB (Starty, lądowania i przeloty statków powietrznych)1)
LAeqD
Przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom
LAeqN
Przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom
a) Strefa ochronna "A" uzdrowiska
b) Tereny szpitali, domów opieki społecznej
c) Tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży1)
5545
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej jedno- i wielorodzinnej oraz zabudowy zagrodowej i zamieszkania zbiorowego
b) Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe1)
c) Tereny mieszkaniowo-usługowe
d) Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców2)
6050

1) W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy.

2) Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Kiedy należy przeprowadzać okresowe pomiary hałasu dla zakładu emitującego hałas?

Zakres i częstotliwość wykonywania pomiarów hałasu do których prowadzenia obowiązani są prowadzący instalację oraz użytkownicy urządzeń, określa Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. 2014, poz. 1542).

§ 10. 1. Okresowe pomiary hałasu w środowisku, który jest wyrażony wskaźnikami hałasu mającymi zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska (LAeqD i LAeqN), prowadzi się dla zakładu, na terenie którego są eksploatowane instalacje lub urządzenia emitujące hałas, dla którego zostały wydane pozwolenie na emitowanie hałasu do środowiska lub decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu.

2. Okresowe pomiary hałasu w środowisku, który jest wyrażony wskaźnikami hałasu mającymi zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska (LAeqD i LAeqN), prowadzi się dla instalacji, dla której zostało wydane pozwolenie zintegrowane.

3. Okresowe pomiary hałasu w środowisku, w tym hałasu impulsowego, prowadzi się raz na dwa lata, z uwzględnieniem specyfiki pracy źródeł hałasu. W przypadku źródeł pracujących sezonowo pomiary hałasu przeprowadza się w tym okresie.

Kiedy należy przeprowadzać okresowe pomiary hałasu dla dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych i lotnisk?

Zakres i częstotliwość wykonywania pomiarów hałasu przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową oraz lotniskiem określone są w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem lub portem (Dz. U. 2011 nr 140, poz. 824; nr 288, poz. 1697).

§ 3. 1. Okresowe pomiary poziomów substancji lub energii w środowisku prowadzi się dla wyznaczenia wartości:

1) poziomów hałasu w środowisku, wyrażonych wskaźnikami LAeqD, LAeqN, obejmujących okres co najmniej jednej doby, wprowadzanego w związku z eksploatacją:

a) dróg publicznych o średniorocznym natężeniu ruchu powyżej 3 mln pojazdów lub o procentowym udziale pojazdów ciężkich w potoku ruchu powyżej 20%, w przypadku średniego dobowego ruchu przekraczającego 5 tys. pojazdów,

b) linii kolejowych o natężeniu ruchu powyżej 30 tys. pociągów rocznie,

c) linii tramwajowych w odniesieniu do odcinków torowisk o natężeniu ruchu powyżej 100 tramwajów na dobę,

d) lotnisk, na których ma miejsce łącznie ponad 5 tys. startów, lądowań i przelotów statków powietrznych w roku kalendarzowym, niezależnie od położenia lotniska,

2. Okresowe pomiary poziomów hałasu, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeprowadza się co 5 lat.

Farma wiatrowa

Farma wiatrowa

Hałas na stanowiskach pracy

Wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu (NDN) w środowisku pracy

Wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu (NDN) określa Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. 2018, poz. 1286). W przypadku hałasu, dopuszczalne poziomy nie mogą przekroczyć wartości:

  • Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja dzienna nie może przekraczać wartości 3,64 × 103  Pa2 × s lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, nie może przekraczać wartości 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa nie może przekraczać wartości 18,2 × 103  Pa2 × s.
  • Maksymalny poziom dźwięku A nie może przekraczać wartości 115 dB,
  • Szczytowy poziom dźwięku C nie może przekraczać wartości 135 dB.

Kto i kiedy powinien wykonywać pomiary hałasu na stanowiskach pracy?

Obowiązek i częstotliwość wykonania przez pracodawcę pomiarów hałasu na stanowiskach pracy wynika z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. 2011 nr 33, poz. 166). Pracodawca powinien zapewnić wykonanie badań i pomiarów czynników szkodliwych (w tym hałasu) nie później, niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.

§ 13. 1. Badania i pomiary szkodliwego dla zdrowia czynnika fizycznego, występującego w postaci: hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka wykonuje się:

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego natężenia (NDN), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, zwanego dalej „NDN”;

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.

2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

§ 14. Badania i pomiary chemicznych i fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, o których mowa w § 4—13, wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie.

Akustyka budowlana

Dopuszczalne poziomy dźwięku w pomieszczeniach przeznaczonych do przebywania ludzi

Dopuszczalne poziomy dźwięku w pomieszczeniach przeznaczonych do przebywania ludzi określone są w normie PN-87/B-02151/02 Akustyka budowlana – Ochrona przed hałasem w budynkach – Część 2: Wymagania dotyczące dopuszczalnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach. Normowane poziomy dźwięku A są zróżnicowane w zależności od przeznaczenia pomieszczenia, źródła hałasu oraz charakteru hałasu.

Przeznaczenie pomieszczeniaDopuszczalny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia od wszystkich źródeł hałasu łącznie
LAeq, dB
Dopuszczalny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia od wyposażenia technicznego budynku oraz innych urządzeń w budynku i poza budynkiem
Średni poziom dźwięku A (LAm') - prz hałasie ustalonym1) lub Równoważny poziom dźwięku A (LAeq) - przy hałasie nieustalonym2), dBMaksymalny poziom dźwięku A (LAmax) - przy hałasie nieustalonym2), dB
w dzień w nocyw dzieńw nocyw dzień w nocy
Pomieszczenia mieszkalne w budynkach mieszkalnych, internatach, domach rencistów, domach dziecka, hotelach kategorii S i I, hotelach robotniczych403035254030
Kuchnie i pomieszczenia sanitarne w mieszkaniach454040404545
Pokoje w hotelach kategorii II i niższych453540304535
Pokoje w domach wczasowych40 - 453)30 - 353)35 - 40 25 - 3040 - 453)30 - 353)
Pokoje chorych w szpitalach i sanatoriach za wyjątkiem pokoi w oddziałach intensywnej opieki medycznej353030253530
Pomieszczenia łóżkowe w oddziałach intensywnej opieki medycznej303025253030
Sale operacyjne, pokoje przygotowania chorych do operacji35-30-35-
Gabinety badań lekarskich w przychodniach i szpitalach, pomieszczenia psychoterapii35-30-35-
Pokoje lekarskie, pielęgniarskie oraz inne pomieszczenia szpitalne (za wyjątkiem działów technicznych i gospodarczych)403035254035
Laboratoria medyczne, pokoje recepturowe w aptekach40-35-40-
Pokoje dla dzieci w żłobkach, klasy w przedszkolach35-30-35-
Klasy i pracownie szkolne (za wyjątkiem pracowni zajęć technicznych), sale wykładowe, audytoria40-35-40-
Sale konferencyjne40-35-40-
Pomieszczenia do pracy umysłowej wymagającej silnej koncentracji uwagi35-30-35-
Pomieszczenia administracyjne bez wewnętrznych źródeł hałasu40-35-40-
Pomieszczenia administracyjne z wewnętrznymi źródłami hałasu, pomieszczenia administracyjne w obiektach tymczasowych45-40-45-
Sale zajęć w domach kultury35 - 454)-30 - 40-40 - 504)
Sale kawiarniane i restauracyjne50-45--5)-
Sale sklepowe50-45--5)-

1) Np. pochodzącymi od centralnego ogrzewania, wentylacji, stacji transformatorowych.

2) Np. pochodzącymi od urządzeń dźwigowych, zsypów śmieciowych.

3) Należy przyjmować indywidualnie w podanych granicach w zależności od kategorii obiektu.

4) Należy przyjmować  indywidualnie w podanych granicach w zależności od rodzaju zajęć.

5) Nie normalizuje się wartości maksymalnych.

Jakie przepisy prawa określają zakres pomiarów hałasu w budynkach?

Wymagania dotyczące pomiarów hałasu w budynkach określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami).

§ 323. 1. Budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby poziom hałasu, na który będą narażeni użytkownicy lub ludzie znajdujący się w ich sąsiedztwie, nie stanowił zagrożenia dla ich zdrowia, a także umożliwiał im pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach.

2. Pomieszczenia w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy chronić przed hałasem:

1) zewnętrznym przenikającym do pomieszczenia spoza budynku;

2) pochodzącym od instalacji i urządzeń stanowiących techniczne wyposażenie budynku;

3) powietrznym i uderzeniowym, wytwarzanym przez użytkowników innych mieszkań, lokali użytkowych lub pomieszczeń o różnych wymaganiach użytkowych;

4) pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie.

§ 326. 1. Poziom hałasu oraz drgań przenikających do pomieszczeń w budynkach mieszkalnych, budynkach zamieszkania zbiorowego i budynkach użyteczności publicznej, z wyłączeniem budynków, dla których jest konieczne spełnienie szczególnych wymagań ochrony przed hałasem, nie może przekraczać wartości dopuszczalnych, określonych w Polskich Normach dotyczących ochrony przed hałasem pomieszczeń w budynkach oraz oceny wpływu drgań na ludzi w budynkach, wyznaczonych zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi metody pomiaru poziomu dźwięku A w pomieszczeniach oraz oceny wpływu drgań na ludzi w budynkach.