Vademecum hałasu

Dopuszczalne poziomy hałasu pochodzącego z instalacji i urządzeń określa Załącznik do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (t.j. Dz.U. 2014 poz. 112). ¹⁾„Pozostałe obiekty” oznacza wszyskie obiekty poza drogami, liniami kolejowymi oraz lotniskami. ²⁾ W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy ³⁾ Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Dopuszczalne poziomy hałasu pochodzącego z obiektów i instalacji zlokalizowaych na terenach zamkniętych określa Załącznik do ustawy z dnia 25 lipca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1080). Dopuszczalne poziomy hałasu ustala się w odniesieniu do hałasu powodowanego przez poszczególne grupy źródeł hałasu, z wyłączeniem hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz linie elektroenergetyczne.

¹⁾ W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy.

²⁾ Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Dopuszczalne poziomy hałasu komunikacyjnego w środowisku, w zależności od rodzaju terenu, określa Załącznik do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (t.j. Dz.U. 2014 poz. 112).

¹⁾ Wartości określone dla dróg i linii kolejowych stosuje się także dla torowisk tramwajowych poza pasem drogowym i kolei linowych.

²⁾ W przypadku niewykorzystania tych terenów, zgodnie z ich funkcją, w porze nocy, nie obowiązuje na nich dopuszczany poziom hałasu w porze nocy.

³⁾ Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obietków administracyjnych, handlowych i usługowych.

Pomiary hałasu impulsowego pochodzącego z instalacji i urządzeń wykonywane są zgodnie z metodyką referencyjną opisaną w Załączniku nr 8 do Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1706).

Metodyka może być stosowana zarówno w przypadku monitoringowych pomiarów hałasu impulsowego emitowanego przez zakłady przemysłowe jak i związanego ze źródłami innego typu (np. strzelnice, dzwony kościelne).

Zgodnie z normą PN-ISO 1996-2:1999/A1:2002 Akustyka – Opis i pomiary hałasu środowiskowego – Zbieranie danych dotyczących sposobu zagospodarowania terenu (Zmiana 1), wyróżnia się trzy rodzaje dźwięków impulsowych:

DŹWIĘK O DUŻEJ IMPULSOWOŚCI
Dźwięk wytwarzany przez źródło należące do jednej z wymienionych niżej kategorii: wystrzał z broni strzeleckiej, młotkowanie metalu, młotkowanie drewna, kafar z młotem wolnospadającym, kucie matrycowe, młotkowanie pneumatyczne, rozbijanie nawierzchni, uderzenia metaliczne podczas operacji na kolejowych stacjach rozrządowych, bądź dźwięk o porównywalnej charakterystyce oraz stopniu uciążliwości.

DŹWIĘK IMPULSOWY O DUŻEJ ENERGII
Dźwięk wytwarzany przez źródła należące do jednej z wymienionych niżej kategorii: wybuchy w kopalniach lub kamieniołomach, fale uderzeniowe, prace przy wyburzeniach i procesy przemysłowe wykorzystujące materiały wybuchowe o dużej sile kruszącej, przemysłowe wyłączniki wybuchowe, uzbrojenie wojskowe (np. ogień broni pancernej, artylerii lub moździerzy, bomby, wybuchowe zapłony w rakietach i pociskach, każde inne źródło wybuchu, gdzie równoważna masa dynamitu przekracza 25 g) lub dźwięk o porównywalnej charakterystyce oraz stopniu uciążliwości.

TYPOWY DŹWIĘK IMPULSOWY
Dźwięk impulsowy, który nie jest ani dźwiękiem o dużej impulsowości, ani dźwiękiem impulsowym o dużej energii.

W przypadku, gdy dźwięki impulsowe można zidentyfikować i oddzielnie zmierzyć, wykorzystuje się metodę pomiaru pojedynczych zdarzeń akustyczncyh (SEL). Jeżeli w przedziale czasowym odniesienia nie można oddzielnie zmierzyć dźwięków impulsowych jako pojedynczych zdarzeń akustycznych pochodzących z wyraźnie określonego źródła lub źródeł, określa się równoważny poziom dźwięku.

Do wyznaczenia równoważego poziomu dźwięku A dla czasu odniesienia stosuje się następujące wartości poprawek impulsowych:

Wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu (NDN) określa Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. poz. 1286 z późn. zm.). W przypadku hałasu, dopuszczalne poziomy nie mogą przekroczyć wartości:

• Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja dzienna nie może przekraczać wartości 3,64 × 10³  Pa² × s lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, nie może przekraczać wartości 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa nie może przekraczać wartości 18,2 × 10³  Pa² × s.
• Maksymalny poziom dźwięku A nie może przekraczać wartości 115 dB,
• Szczytowy poziom dźwięku C nie może przekraczać wartości 135 dB.

Obowiązek i częstotliwość wykonania przez pracodawcę pomiarów hałasu na stanowiskach pracy wynika z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 949). Pracodawca powinien zapewnić wykonanie badań i pomiarów czynników szkodliwych (w tym hałasu) nie później, niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.

§ 13. 1. Badania i pomiary szkodliwego dla zdrowia czynnika fizycznego, występującego w postaci: hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka wykonuje się:

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego natężenia (NDN), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, zwanego dalej „NDN”;

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.

2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

§ 14. Badania i pomiary chemicznych i fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, o których mowa w § 4—13, wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie.

Dopuszczalne poziomy dźwięku dla budynków projektowanych przed 01.08.2024 r. określa norma PN-87/B-02151/02 Akustyka budowlana – Ochrona przed hałasem w budynkach – Część 2: Wymagania dotyczące dopuszczalnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach.

Normowane poziomy dźwięku A są zróżnicowane w zależności od przeznaczenia pomieszczenia, źródła hałasu oraz charakteru hałasu.

¹⁾ Np. pochodzącymi od centralnego ogrzewania, wentylacji, stacji transformatorowych.

²⁾ Np. pochodzącymi od urządzeń dźwigowych, zsypów śmieciowych.

³⁾ Należy przyjmować indywidualnie w podanych granicach w zależności od kategorii obiektu.

⁴⁾ Należy przyjmować  indywidualnie w podanych granicach w zależności od rodzaju zajęć.

⁵⁾ Nie normalizuje się wartości maksymalnych.

Dopuszczalne poziomy dźwięku dla budynków projektowanych po 01.08.2024 r. określa norma PN-B-02151-2:2018-01 Akustyka budowlana – Ochrona przed hałasem w budynkach – Część 2: Wymagania dotyczące dopuszczalnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach.

Normowane poziomy dźwięku A są zróżnicowane w zależności od rodzaju budynku i pomieszczenia chronionego.

^a Jeżeli występuje hałas tonalny i/lub niskoczęstotliwościowy i/lub impulsowy, wartości najwyższego dopuszczalnego poziomu dźwięku A zmniejsza się o 5 dB.

^b W przypadku pokoi dziennych połączonych z kuchnią, w odniesieniu do hałasu występującego tylko w porze dziennej (6:00 – 22:00), dopuszcza się poziom większy o 5 dB.

^c Dopuszcza się stosowanie dodatkowych dźwięków o indywidualnie dopasowanej wartości poziomu hałasu do maskowania transmisji dźwięków mowy w biurze wielkoprzestrzennym, z jednoczesnym zachowaniem wartości dopuszczalnych w pomieszczeniu przy wyłączonym hałasie maskującym.